تعزیه در نساز
بسم الله الرحمن الرحیم
تعزیه
تعزیه به معنای متعارف، نمایشی است که در آن واقعهٔ کربلا به دست افرادی که هر یک نقشی از شخصیتهای اصلی را بر دوش دارند، نشان داده میشود. این نمایش نوعی نمایش مذهبی و سنتی ایرانی-شیعی و بیشتر دربارهٔ کشتهشدن حسین بن علی و مصائب اهل بیت است
تعزیه (یا تعزیت) به معنی سوگواری، برپایی یادبود عزیزان از دست رفته، تسلیت، امر کردن به صبر و پرسیدن از خویشان درگذشته، خرسندی دادن و در برخی مناطق ایران مانند خراسان به معنای مجلس ترحیم است. اما آنچه به عنوان تعزیه مشهور است گونهای از نمایش مذهبی منظوم است که در آن عدهای اهل ذوق و کارآشنا در جریان سوگواریهای ماه محرم و برای نشان دادن ارادت و اخلاص به اهل بیت، طی مراسم خاصی بعضی از داستانهای مربوط به واقعهٔ کربلا را پیش چشم تماشاچیها بازآفرینی میکنند
پیشینه
تاریخ پیدایش تعزیه به صورت دقیق پیدا نیست. برخی با باور به ایرانیبودن این نمایش آیینی پاگیری آن را به ایران پیش از اسلام به پیشینهٔ سههزارسالهٔ سوگ سیاوش پهلوان داستانهای ملی ایران نسبت داده و این آیین را مایه و زمینهساز شکلگیری آن دانستهاند، برخی پژوهشگران نیز پیشینهٔ آن را به آیینهایی چون مصائب میتراو یادگار زریران بازمیگردانند و برخی پیدایش آن را متأثر از عناصر اساطیری میان رودان، آناطولی و مصر، و کسانی نیز مصائب مسیح و دیگر افسانههای تاریخی در فرهنگهای هند و اروپایی و سامی را در پیدایش آن کارساز دانستهاند. ولی به گمان بسیار، تعزیه — جدا از شباهتهایش با عزاداریهای آیینی گذشته — شکل تکاملیافتهتر و پیچیدهتر سوگواریهای سادهٔ شیعیان سدههای نخستین برای کشتهشدگان کربلا است.
برخی دیگر با استناد به گزارشهایی، پیدایش تعزیه را مشخصاً از ایران و مستقیماً از ماجرای کربلا و شهادت حسین و یارانش میدانند. در دورهٔ اخیر سوگواری برای شهیدان کربلا از سوی دوستداران اهل بیت در آشکار و نهان در عراق، ایران و برخی از مناطق شیعهنشین دیگر انجام میگرفت؛ چنانکه ابوحنیفه دینوری، ادیب، دانشمند و تاریخنگار عرب، در کتاب خود از سوگواری برای خاندان علی به روزگار امویان خبر میدهد.
اگر تعزیه را به معنی عزاداری و سوگواری و نه به معنی شبیهخوانی امروز گمان کنیم، نخستین سوگواری بعد از پیشامد عاشورا از سوی گواهان عینی واقعهٔ کربلا بوده که در سنین کودکی و نوجوانی پس از عاشورا به اسارت رفتند؛ در واقع از هنگامی که قافلهٔ اسرا به طرف شام حرکت نمودند. برخی شبیهخوانی و برپایی تعزیه را جهت تماشای عینی واقعهٔ کربلا به یزید نسبت دادهاند که گویا از عاملین واقعهٔ کربلا خواسته بود تا اعمالی را که مرتکب شدهاند نمایش دهند و برخی به صفویه، دیلمیان و قاجاریه.
اما شکل رسمی و آشکار این سوگواری، به روایت ابنکثیر، برای نخستین بار در زمان حکمرانی دودمان ایرانی شیعهمذهب آل بویه صورت گرفت. این سوگواری به گونهای بود که معزالدوله احمد بن بویه در دهم محرم سال ۳۵۲ هجری قمری در بغداد به مردم دستور داد که برای سوگواری، دکانهایشان را بسته و بازارها را تعطیل کرده، نوحه بخوانند و جامههای خشن و سیاه بپوشند. از این دوره دستههای عزاداری و نوحهخوانی رایج شده و پایههای نمایش شبیهگردانی ایران گذاشته شد
در دوران حکومت سلطان محمد خدابنده، شیعیان حداکثر استفاده را در انجام مراسم سوگواری و بزرگداشت خاندان محمد میکردند اما سوگواریها در این فاصلهٔ تاریخی سبک مشخصی نداشت. بهتدریج و به مرور زمان، عزاداریها برای حسینبن علی، شکل و شیوهٔ مشخصی پیدا کرد.
تعزیه بیشترین رواج خود را با حمایت دولت و حکومت صفویان پیدا کرد، اما در دورهٔ ناصرالدین شاه به اوج خود رسید و بسیاری این دوره را عصر طلایی تعزیه نامیدهاند، تعزیه که پیش از آن در حیاط کاروانسراها، بازارها و گاهی منازل شخصی اجرا میشد، اینک در اماکن باز یا سربستهٔ تکایا و حسینیهها به اجرا درمیآمد. معروفترین و مجللترین این تکایا، تکیهٔ دولت بود که در همین دوره به دستور ناصرالدین شاه و مباشرت دوستعلیخان معیرالممالک در سال ۱۳۰۴ هجری قمری ساخته شد، در سالهای آغاز دیکتاتوری رضاخان، یعنی پس از ۱۳۰۴ هجری شمسی، اجرای تعزیه و روضهخوانی رفتهرفته ممنوع اعلام شد و با تخریب تکیهٔ دولت به دستور رضاخان، تعزیه رو پا به دوران افول خود گذاشت.
واما تعزیه در روستای نساز
عزیزان تا جایی که ما اطلاعات گرفتیم حدودا درسال 1360برای اولین بار تعزیه در روستای نساز اجرا شد وبانیان این کار آقایان ولی الله حسینی ، لطفعلی(فرهود) بیژن، کمال رستمی ،علی ستایش، علی قاسمی و حبیب الله قاسمی بوده اند . این کار تا چندین سال به طور مداوم اجرا می شده مگر اینکه موانع خاص همچون شرایط نامطلوب جوی باعث اجرا نشدن آن بشود تا اینکه از پنج یا شش سال پیش یکباره این کار متوقف شد وعاشورایی که هر ساله با اجرای تعزیه خاطراتی را در ذهنمان به یادگار می گذاشت ومصائبی را که اباعبدالله ویارانش متحمل شده بودند را هرچند جزیی به تصویر می کشید، الانه فقط با چند نوحه، زنجیر زنی آن هم مختصرو سخن رانی به اتمام می رسد.
سال گذشته گروهی از تعزیه خوانان که از شهری دیگر آمده بودند بعد ظهر عاشورا در جلوی مزار سید محمود به اجرای تعزیه درسوگ ابا عبدالله پرداختند چون تعداد نفراتشان کم بود عده ای از جوانان نساز که بیشتر شبیه بازیگر طنز بودند تا تعزیعه را انتخاب کردند وشروع به اجرای تعزیه نمودند به گونه ای که تمامی حاضرین در محل جز خنده کاری نمی کردند البته کسانی که درک واقعی از امام حسین داشتند آن محل را ترک کردند ولی چرا باید ظهر عاشورا در روستای نساز که سابقه چندین ساله در اجرای تعزیه دارد به ابا عبدالله وخاندانش توهین به این بزرگی بشود حاضرین در محل چنان می خندیدند که گویی فیلم طنزی در آنجا پخش می شود وظهر خونین عاشورا نیست واقعا جای تاسف بود .
امیدوارم این متن جرقه ای باشد برای عاملین اجرای تعزیه و امسال شاهد تعزیه ای با شکوه تر از سال های قبل باشیم خداروشکر روستای ما از این جهت استعدادهای فراوانی دارد فقط کمی همت می خواهد که انشاالله امسال دوستان خواهند داشت.
التماس دعا







روستای نساز در ۳۷ درجه و ۱۸ دقیقه عرض جغرافیایی و ۴۸ درجه و ۳۰ دقیقه طول جغرافیایی و در ارتفاع ۱۵۴۰ متری از سطح آبهای ازاد با موقعیت کوهستانی- دامنه ای یکی از روستاهای بخش هشجین (خورش رستم) از توابع شهرستان خلخال است.روستا به جهت موقعیت کوهستانی- دامنه ای از توپوگرافی ویژه ای برخوردار است متوسط دمای سالیانه ۳۵/۷ درجه سانتیگراد می باشد. در بهمن ماه به ۴/۶-درجه و در تابستان به ۹/۱۸ درجه تغییر دما می دهد.